«میخواهم کسی را بکشم» اثر فیرات سیوری

من یک نفر را می کشم، Firat Cewerî، Jeannette Okur (ترجمه)، Agri Ismaïl (مقدمه) (انتشارات هنر، نوامبر 2026)
تمو یک کرد چهل و دو ساله است که اخیراً پس از یک دوره خشن پانزده ساله به عنوان یک زندانی سیاسی در ترکیه آزاد شد، جایی که توسط نگهبانان شکنجه شد و بارها او را تکان داد. او اکنون در انزوای فقیرانه ای با مادر بیمار و رو به زوال خود زندگی می کند که هنوز او را «پسر خوش تیپ من» خطاب می کند. تمو که از بی خوابی و کابوس عذاب میکشد، یک روز با صدایی از خواب بیدار میشود که به او میگوید:
“امروز یکی را می کشی.”
لرزی به قلبم میفرستد اما آرامم میکند.
اکثر آنها این را یک قسمت عصبی و روان پریش می دانند و به دنبال مراقبت فوری پزشکی هستند. با این حال، تمو، پس از صبحانه و در نظر گرفتن اینکه چگونه مادر سالخورده خود را از بدبختی خود خارج کند، با جان و دل چاقوی آشپزخانه را برمی دارد و در خیابان ها سرگردان می شود تا با سرنوشت خود روبرو شود. تمو به خواننده می گوید که او فردی غیرخشونت آمیز است و “حتی روی مورچه ای پا نمی گذارد”. اما او همچنین به رویاهای خود معتقد است که “تک تک آنها به حقیقت پیوسته اند.” آزادی او به این انتخاب هولناک خلاصه می شود و روایت او را به پیش می برد.
من می دانم که می خواهم یک نفر را بکشم، اما نه هر کسی را. من باید قربانی را انتخاب کنم. من برگزیده نخواهم بود من در تمام عمرم هیچ انتخابی نداشتم. من همیشه انتخاب شده ام، کسی که دستورات را دنبال می کند. اما رویایی که دیدم آن را برطرف خواهد کرد. این مرا از عدم تصمیم گیری رها می کند.
افتتاحیه تریلر ادبی گیرا، تاریک و آزاردهنده Firat Cewerî مطمئناً دستگیر کننده است. عمدتاً در دنیای زیرزمینی نوآر شهری بی نام در کردستان (که رهایی سیاسی ظاهری آن از ترکیه احتمالاً تخیل تب دار تمو است)، در دهه 1990. این رمان که در سال 2005 به زبان کردی منتشر شد و ژانت اوکور آن را با مهارت ترجمه کرد، برنده جایزه بین المللی اوستونا در سال 2024 شد و این نویسنده که از اوایل دهه 1980 در سوئد زندگی می کند، به عنوان یک رمان نویس، مترجم و ویراستار ادبی شناخته شده است.
Cewerî یک صاحب سبک است و قسمت اول رمان (که در دو قسمت است) توسط Temo روایت می شود. این سرگردانی بیگانه و سرخورده او را در شهر کُردی پر هرج و مرج و از نظر اخلاقی مبهم به تصویر می کشد. اینجا پر از کلاهبرداران، دلالان، منافقان و دروغگوها است، جایی که “همه فریاد می زنند”. در این جهان کوچک: “به نام ناموس، دختران خود را می کشند. اما برای یک لحظه لذت، به دختری هم سن و سال خود تجاوز می کنند.” تمو با اسیدی به یاد میآورد: “شهری که پانزده سال پیش برای نجاتش برخاستیم، اکنون آشکارا دخترانش را میفروشد تا خود را سیر نگه دارد… ما قرار بود برای زنان ارزش قائل شویم. آنها بالاترین جایگاه را در جامعه داشتند.” در ملاقات با یک فاحشه کرد، تمو، تصمیم میگیرد که او را نکشد، زیرا میترسد که این کار یک قتل ناموسی باشد. با این حال، تمو با خوشحالی به کشتن یک فاحشه روسی فکر می کند، او “او را درجا نمی کشد. من می خواهم پانزده سال ناامیدی را اول جبران کنم”.
قسمت اول رمان تاثیرگذار است. نیاز به مهارت روایی قابل توجهی دارد تا تمو کاملاً بی احساس نباشد، هر چقدر هم که آسیب دیده و مغزی آسیب دیده باشد، در حالی که در شهر سفر می کند و قربانیان احتمالی قتل را جمع آوری می کند. خواننده با شیفتگی وحشتناک تمو را دنبال می کند، زیرا او اغلب فهیم است. با این حال، دو راوی اصلی و سه قهرمان اصلی در رمان حضور دارند. در مقابل، قسمت دوم رمان به طور کامل توسط یک نویسنده مشهور کرد تبعیدی و ناشناس روایت میشود که از سوئد به شهر سفر کرده است تا به زبان کردی سخنرانی کند، کتابها را امضا کند و با طرفداران بسیارش ملاقات کند.
مدتی به خوانندگانم فکر می کنم… بعد از این همه سال بالاخره قرار بود با آنها رو در رو ملاقات کنم. قرار بود در حین انجام این کار، کتابهایشان را امضا کنم و به زبان کردی با آنها صحبت کنم.
تمو (که خود را «کتابخوار» توصیف میکند) در اوایل میگوید که او و نویسنده زمانی در جوانی بسیار صمیمی بودند، قبل از اینکه نویسنده تبعید و امنیت در اروپا را انتخاب کند، در حالی که تمو فعالیت کردی را انتخاب کرد. تمو با عصبانیت از بازدید نویسنده می گوید: “او وقت خود را با صحنه های بزرگ محلی می گذراند، با شهردار راکی می نوشد و با آنها درباره ادبیات صحبت می کند.” شاید جای تعجب نباشد که موقعیت بسیار ممتاز نویسنده به این معناست که روایت او از شهر متعارف تر است و جنبه مجلل و شکوفاتر آن را نشان می دهد.
سپس دیانا، نام کاری فاحشه ای است که هم تمو و هم نویسنده در زمان های مختلفی در رمان با هم ملاقات می کنند و هر دو سعی می کنند او را از زندگی ای که به گفته او از متنفر است نجات دهند. تمایل آنها به “نجات دادن” دایانا، دیگر محرک اصلی روایت است. دیانا به تمو می گوید:
من باید از این زندگی فرار کنم قبل از اینکه مرا ببلعد. من این را به شما می گویم زیرا ظاهر خوبی دارید. به نظر آدم خوبی هستی فکر می کنم تو از آن دسته ای هستی که به فردی ناامید مثل من کمک می کنی.
در روایتی طولانی، دایانا در قسمت دوم رمان، وقتی از نویسنده در مورد زندگیاش میپرسد، داستان حیرتانگیز و دلهرهآور چگونگی فاحشه شدنش را برای نویسنده تعریف میکند. گرچه زمانی یک زن جوان کرد ساکن آلمان بود، اما از پدر مستبد خود که از ترس «دوست پسر» اجازه نداد او از خانه بیرون برود یا به مدرسه برود، فرار کرد و متعاقباً برای آزادسازی کردستان ترکیه به چریک های کرد مارکسیست پیوست. او از آنها می آموزد که: “عزت بین پاهای زن نیست، عزت واقعی عزت ملت است.” پس از آن، او در کمین ارتش ترکیه قرار گرفت و اسیر شد، شکنجه شد و به دلالان ظالم کرد تحویل داده شد که به او تجاوز کردند و اکنون زندگی او را تحت کنترل دارند. دایانا به دلیل کرد بودنش توسط دولت ترکیه و به دلیل زن بودن از سوی مردان تحت ستم مضاعف قرار می گیرد. در رمان، دایانا به عنوان یک کاتالیزور برای هر دو قهرمان مرد برای ارزیابی مجدد زندگی خود عمل می کند. زندگی هر سه شخصیت با هم تلاقی می کند و در پیچش های داستانی تیز و غیرمنتظره ای در هم می پیچد.
موضوع رمان رابطه بالقوه تاریک بین مردانگی، خشونت و حفظ شرافت خانواده در هنجارهای مردسالارانه است. این اغلب محصول ناملایمات شدید و مبارزه با ظلم خشونت آمیز است. پدر تمو (که در حالی که تمو در زندان است توسط یک باند ترک نقابدار تا حد مرگ با میله های آهنی مورد ضرب و شتم قرار می گیرد) اصرار دارد که تمو باید در کودکی یک خروس را بکشد تا مرد شود:
یک مرد باید شجاع باشد! اگر حتی نمی توانید یک خروس را بکشید، چگونه می خواهید یک مرد را بکشید؟ … اگر امروز نتوانی یک خروس را بکشی، فردا تمام دنیا تو را لعنت می کند.
این زنان هستند که اغلب بار این وسواس مردانه نسبت به شرافت خانوادگی را متحمل میشوند که به کنترل خودمختاری و تمایلات جنسی زنان کمک میکند، همانطور که داستان دایانا رمان و اظهارات نگرانکننده خود تمو به وضوح نشان میدهد:
چیزی به نام افتخار خانواده در این کشور وجود دارد. بسیاری از دختران جوان به خاطر ناموس خانواده کشته می شوند، اما افرادی که آنها را می فروشند هرگز کشته نمی شوند. شاید من هنوز به این نوع افتخار اهمیت می دهم. شاید به همین دلیل است که اینطور فکر می کنم.
هدف Cewerî این است که نشان دهد افتخار خانوادگی تا چه حد در روح مرد و تمایل او به قدرت بر زنان نهفته است. تمو و نویسنده ناشناس را می توان دید که یک “فانتزی نجات” احساسی و عاشقانه نسبت به دیانا به اشتراک می گذارند، به عنوان یک زن زیبای افتاده که احساس می کنند افتخار “از دست رفته” او را می توانند به نحوی جبران کنند. با این حال، هم تمو و هم نویسنده ناشناس نشان میدهند که شاید مردان بتوانند فراتر از این حرکت کنند و علاقه واقعی و تحسین زنان را به عنوان مردم تصدیق کنند. اظهارات نویسنده دیانا:



