«زندگی زنان در سیاره زمین» اثر لاله کدیوی

نویسنده لاله خدیوی بیشتر با “سه گانه کردی” شناخته می شود.عصر یتیمان، راه رفتن و طرف خوب– که به بررسی زندگی سه نسل از مردان مهاجر و تجربیات آنها در ایالات متحده می پردازد. این نویسنده ایرانی کرد-آمریکایی از آنها به عنوان «کتاب هایی که با صدای مردان برای دنیای مردانه نوشته شده اند» یاد می کند. رمان جدید او که در میان ایرانیان دیاسپورا در لس آنجلس اتفاق می‌افتد، یک تغییر فاحش است. در عوض، او تجربیات زنان دیاسپوریک و بسیاری از دنیاهای زنان، رازها و سکوت های آنها را بررسی می کند.

هتی، یک حسابدار مرفه با شوهری حامی و خوش نیت و دو دختر، با مرگ مادر محبوبش، آناهیتا (آنا) مواجه می شود. هتی آنقدر با آمریکای سکولار ادغام شده است که با آداب عزاداری سنتی ایران دست و پنجه نرم می کند، اما عمه لیلی او اصرار دارد:

یک سال پس از مرگ شما یک مهمانی برگزار می کنید. می گویند غم نیاز به تغییر فصل دارد – تابستان، پاییز، زمستان و بهار – قبل از اینکه غم فروکش کند. اگر سال را پشت سر بگذارید، جشن می گیرید… مردم باید ببینند که شما یاد مادرتان را گرامی می دارید. او خواهر من بود، اما او بود مادرت.

این سال عزاداری سنتی ایرانی (سال مرگ) چهار فصل را ارائه می دهد که این کتاب را به بخش هایی تقسیم می کند: بهار; تابستان؛ پاییز و زمستان.

با این حال، اگر هتی از قبل احساس می‌کند که چگونه غمگین شود، پس از دریافت بسته‌ای مرموز از عکس‌های مادر فقیدش از انگلستان که توسط شخصی به نام «A» به‌طور ناشناس ارسال شده بود، همه حالت عادی از بین می‌رود. دو عکس و یک بریده روزنامه از آنا در دوران جوانی تمام فرضیات هتی را در هم می شکند. در یکی، مادر هتی مشکی می پوشد یک چتر (روپوش سنتی تمام بدن و پوشش سر که توسط زنان مسلمان شیعه در اماکن عمومی پوشیده می شود)، در حالی که “یک مسلسل به آرامی روی شانه او آویزان شده است.” در قسمت سوم، بریده‌ای از روزنامه، آنا با لباسی مشابه، با اسلحه‌اش نشان داده می‌شود که ترسناک «نیم دوجین زن به‌هم ریخته جلوی او جمع شده‌اند، دامن‌های کوچکشان در لگن‌هایشان پاره شده، ژاکت‌های تنگ پاره شده، دست‌هایشان در پشت سرشان بسته شده است» در حالی که «یکی از بدن‌ها به صورت توده‌ای رو به دوربین است». سرنوشت این زنان ایرانی مشخص نیست.

هتی با احتمال وحشتناکی مواجه است. آیا مادر شیرین و مطیع قانون او که در یک جواهر فروشی در آمریکا کار می کرد، زمانی از اعضای شبه نظامی خواهران بسیجی بود (بسیج خواهران) انقلابیون مخوف ایران که توسط آیت الله خمینی در سال 1979 برای تحمیل حکومت دین سالارانه و زن ستیزانه علیه زنان در ایران ایجاد شدند؟ آیا آنا دیگر زنان ایرانی را که بیش از حد غربی تلقی می‌شدند، به وحشت انداخته و حتی ممکن است آنا را بکشد؟ چرا او با یک هتی کوچک از ایران فرار کرد؟ اگر چنین است، آیا هتی عزادار زنی است که به سختی می شناسد، دشمن حقوق زنانی است که خود هتی آن را بدیهی می داند؟ که عکس های “الف.” برای میز یادبود آنا در مهمانی در نظر گرفته شده اند، تنها به ناراحتی هتی می افزایند.

این چرخش روایی اولیه نه تنها خواننده را از همدردی با آنا مرده محروم می کند، بلکه کلیشه های زنان ایرانی را صرفاً به عنوان قربانیان منفعل مردسالاری، مذهب و زن ستیزی رد می کند. در مطالعه زنانگی، زندگی زنان در سیاره زمین، از مشارکت مشکل ساز زنان در فضای عمومی فرار نمی کند. هنگامی که دختر هتی در مدرسه به طور ناعادلانه تنبیه می شود، هتی به مدیر مدرسه آمریکایی هشدار می دهد و به او یادآوری می کند که در سنگسار عمومی زنان، مادربزرگ باید همیشه اولین سنگ مرگبار را بیندازد تا نشان دهد که “او از شرافت خانواده دفاع می کند.”

علاوه بر حسن، شوهر هتی که از نظر عاطفی «در دسترس نیست»، چندین شخصیت مرد نیز وجود دارد و به هتی گفته می شود که پدرش قبل از اینکه به یاد بیاورد در ایران فوت کرده است. هتی پیشنهاد می کند که یک مرد “فقط زندگی خود را مستقیماً مانند یک تیر از ابتدای رکورد تا پایان زندگی کند” در حالی که برای زنان

سوزن می پرد ما تکرارهایی در درون تکرارها هستیم، با تغییرات بی نهایت، برخی در یک زندگی خود، برخی در زندگی های قبل یا بعد.

این تعاملات هتی با زنان دیگر است که مسیر او را برای پذیرش از دست دادن شکل می دهد. عمه لیلی هتی و بهترین دوست مادرش آواز نقش های مهمی را ایفا می کنند. یک مادر فوتبالیست است که می‌خواهد از زنانگی سنتی دوری کند: “مردم درباره سختی من صحبت می‌کردند و این باعث افتخار من شد.” پسر عموی او از لس آنجلس، مینا، او را به یک کلوپ کمدی بداهه می برد، جایی که مینا به طرز وحشیانه ای روی صحنه اجرا می کند. اینس، یک مدیر رستوران لاتین تبار که به آنا احترام می گذاشت و به هتی می گوید:

در ابتدا غم انگیز است و برای مدتی طولانی غمگین می ماند، اما بعد از مدتی چیزی آزاد کننده در آن وجود دارد… مکانی که بیشتر تو، کمتر دختر، بیشتر… انسان است.

هتی همچنین با یک شاعر پناهنده متفکر روبرو می شود که مجری یک برنامه رادیویی زنان در کشوری نزدیک ایران بود و به دلیل تهدیدهای بعدی به مرگ فرار کرد. هتی او را مأمور می کند تا برای جشن یادبود مادرش شعری بنویسد. در اولین ورودش به آمریکا، این شاعر توسط مادر خانواده میزبان برای شرکت در کلاس رقص زنان در پاسادنا برده شد. شاعر با کنایه به هتی می گوید:

در کشور من ما بدنمان را می پوشاندیم، شکل هایمان را پنهان می کردیم، اما روحمان، به خصوص وقتی در اطراف زنان بودیم، برای پرواز آزاد بود. انگار اینجا برعکسه بدن تمام پروازها را انجام می دهد.

رمان در جشن خاکسپاری آنا به اوج تکان دهنده و تکان دهنده خود می رسد، جایی که تحت فشار، لیلی و آواز برای کمک به هتی، تاریخچه و اسرار آنا را فاش می کنند. آواز، دوست دوران کودکی مادرش، ادعا می کند:

این مجالس برای همین نیست؟ درباره چیزهایی که از مردان، از کودکان پنهان می کنیم، درباره رازهایی که زنان را کنار هم نگه می دارد صحبت کنیم؟

تاریخچه پنهان آنا در عین حال سرد کننده تر، پیچیده تر و ظریف تر از آن چیزی است که خواننده انتظار دارد.

زندگی زنان در سیاره زمین روایتی زیبا، زیبا نوشته شده، و تحسین برانگیز از سوگواری دشوار یک دختر برای مادری است که درگذشته است، که با پیچیدگی های تجربه ایرانی مهاجر در ایالات متحده ساخته شده است. زندگی هتی بین دو دنیای فرهنگی مختلف گیر کرده است و تحت الشعاع میراث آسیب زا انقلاب 1979 ایران قرار گرفته است، که بسیاری را نابود و نابود کرد. با وجود همه چیز، هتی، در طول چهار فصل، یاد می گیرد که چگونه برای مادرش غصه بخورد و درک عمیق تری از انعطاف پذیری و سکوت لازم برای یک زن به دست می آورد:

سکوت او، سکوت من در واقع ظرف بزرگی است پر از خاطرات، آرزو، وحشت، شادی و شجاعت، استقلال و نیاز.